Vitamine D-tekort: signalen, oorzaken en testen

Kennisbank • Vitamine D

Vitamine D-tekort: signalen, oorzaken en testen

Je huid maakt vitamine D aan in de zon. Maar van oktober tot maart staat de zon in Nederland en België te laag. Wie loopt risico op een tekort, wat merk je ervan en hoe weet je het zeker?

Leestijd: 6 minutenOp basis van Gezondheidsraad & VoedingscentrumBijgewerkt: november 2026
Okt – mrtZon te laag voor aanmaak
25(OH)DDe bloedtest die het meet
30 nmol/LOndergrens tot 70 jaar
50 nmol/LOndergrens vanaf 70 jaar

In het kort

Een vitamine D-tekort ontstaat vooral door te weinig zon. In de herfst en winter maakt je huid in onze streken nauwelijks vitamine D aan. Mensen met een donkere huid, ouderen en mensen die weinig buiten komen lopen het meeste risico. Klachten zijn vaak vaag of afwezig. Zekerheid krijg je alleen met een bloedtest op 25(OH)D.

01.

Hoe ontstaat een vitamine D-tekort?

Je lichaam maakt het grootste deel van zijn vitamine D zelf aan in de huid, onder invloed van UV-B-licht uit de zon. Uit voeding haal je maar een klein deel. Een tekort ontstaat dus meestal door te weinig zon, of doordat je huid minder goed vitamine D aanmaakt.

In Nederland en België staat de zon van ongeveer oktober tot en met maart te laag. Je huid maakt dan nauwelijks vitamine D aan, hoe vaak je ook buiten bent. Je lichaam teert in die maanden op de voorraad uit de zomer.

02. Risicogroepen

Wie loopt meer risico?

Vooral deze groepen hebben vaker een lage vitamine D-waarde. Voor de meeste van hen adviseert het Voedingscentrum daarom het hele jaar extra vitamine D.

Groep Waarom
Mensen met een donkere of getinte huid Meer pigment remt de aanmaak van vitamine D in de huid.
Mensen die weinig buiten komen Kantoorwerk, nachtdiensten of weinig mobiliteit: minder zonlicht op de huid.
Mensen die hun huid bedekken Bijvoorbeeld met een hoofddoek of sluier: er valt minder zon op de huid.
Ouderen De huid maakt met de jaren minder vitamine D aan.
Zwangere vrouwen en jonge kinderen Een hogere behoefte in een periode van groei.
Mensen met overgewicht Vitamine D wordt deels opgeslagen in vetweefsel en is dan minder beschikbaar in het bloed.
03. Signalen

Merk je een tekort?

Vaak niet. Een licht tekort geeft meestal geen duidelijke klachten. Klachten die genoemd worden zijn vaag en kunnen ook veel andere oorzaken hebben.

1
Vermoeidheid en weinig energieEen veelgenoemd, maar niet specifiek signaal.
2
Spierzwakte of spierpijnVitamine D draagt bij aan de normale werking van de spieren.*
3
Pijn in botten of rugBij een langdurig en ernstig tekort kunnen botten zachter worden.
!
Zeker weten? Laat je bloed testenKlachten zeggen weinig. Alleen een bloedtest laat zien of je vitamine D-waarde laag is.
04.

Vitamine D laten testen

Je vitamine D-status meet je met een bloedtest op 25(OH)D, de vorm waarin vitamine D in je bloed circuleert. De uitslag krijg je in nanomol per liter (nmol/L). Je huisarts kan de test aanvragen; er bestaan ook thuistests met een vingerprik.

De Gezondheidsraad hanteert als ondergrens 30 nmol/L voor mensen tot 70 jaar en 50 nmol/L voor 70-plussers. Daaronder spreek je van een te lage waarde. Laboratoria en artsen hanteren soms andere streefwaarden. Bespreek je uitslag daarom altijd met je huisarts.

Wat kun je zelf doen?

  • In de zomer: dagelijks een kwartier tot half uur met gezicht en armen naar buiten, zonder te verbranden.
  • Op je bord: een of twee keer per week vette vis, zoals zalm, makreel of haring.
  • Supplement: volg het advies voor jouw groep. Bij een vastgesteld tekort kan je arts een hogere dosis adviseren.
  • Combineer slim: vitamine D samen met vitamine K2, en neem het bij een maaltijd met wat vet.
Veelgestelde vragen

Vragen over vitamine D-tekort

Wat zijn de symptomen van een vitamine D-tekort?
Een licht tekort geeft vaak geen klachten. Genoemde signalen zijn vermoeidheid, spierzwakte en pijn in botten of rug, maar die kunnen ook andere oorzaken hebben. Alleen een bloedtest geeft zekerheid.
Hoe laat ik mijn vitamine D testen?
Via je huisarts, met een bloedtest op 25(OH)D. Er bestaan ook thuistests met een vingerprik die je naar een lab opstuurt.
Welke vitamine D-waarde is te laag?
De Gezondheidsraad hanteert als ondergrens 30 nmol/L tot 70 jaar en 50 nmol/L vanaf 70 jaar. Bespreek je uitslag altijd met je huisarts.
Hoe snel is een tekort aangevuld?
Dat hangt af van je startwaarde en de dosis. Vaak duurt het enkele weken tot maanden voordat de bloedwaarde stabiel is. Laat bij een vastgesteld tekort opnieuw meten.

Bronnen

  1. Gezondheidsraad (2012). Evaluatie van de voedingsnormen voor vitamine D.
  2. Voedingscentrum: Vitamine D (adviezen per doelgroep).
  3. EFSA (2023). Scientific opinion on the tolerable upper intake level for vitamin D. EFSA Journal.
  4. Verordening (EU) nr. 432/2012 tot vaststelling van een lijst van toegestane gezondheidsclaims voor levensmiddelen.

Een zonprotocol voor de donkere maanden.

Touch of Ra levert vitamine D3 met zijn co-factoren K2, zink en magnesium in liposomale vorm. Eén capsule per drie dagen komt neer op gemiddeld 83 microgram vitamine D per dag. Dat is meer dan het standaardadvies, maar blijft onder de veilige bovengrens. Twijfel je of het bij jou past? Laat eerst je waarde meten.

OrganicLeaf LSL Touch of Ra liposomale vitamine D3, K2, zink en magnesium
OrganicLeaf Kennisbank • Educatief dossier* Goedgekeurde gezondheidsclaims (EU) voor vitamine D, vitamine K, zink en magnesium. Een voedingssupplement is geen vervanging voor een gevarieerde voeding en een gezonde leefstijl. Overschrijd de aanbevolen dosering niet en tel vitamine D uit verschillende supplementen bij elkaar op. Ben je zwanger, geef je borstvoeding, gebruik je bloedverdunners of andere medicijnen? Overleg dan eerst met je arts. Deze informatie vervangt geen medisch advies.