Vitamine D-tekort: signalen, oorzaken en testen
Vitamine D-tekort: signalen, oorzaken en testen
Je huid maakt vitamine D aan in de zon. Maar van oktober tot maart staat de zon in Nederland en België te laag. Wie loopt risico op een tekort, wat merk je ervan en hoe weet je het zeker?
In het kort
Een vitamine D-tekort ontstaat vooral door te weinig zon. In de herfst en winter maakt je huid in onze streken nauwelijks vitamine D aan. Mensen met een donkere huid, ouderen en mensen die weinig buiten komen lopen het meeste risico. Klachten zijn vaak vaag of afwezig. Zekerheid krijg je alleen met een bloedtest op 25(OH)D.
Hoe ontstaat een vitamine D-tekort?
Je lichaam maakt het grootste deel van zijn vitamine D zelf aan in de huid, onder invloed van UV-B-licht uit de zon. Uit voeding haal je maar een klein deel. Een tekort ontstaat dus meestal door te weinig zon, of doordat je huid minder goed vitamine D aanmaakt.
In Nederland en België staat de zon van ongeveer oktober tot en met maart te laag. Je huid maakt dan nauwelijks vitamine D aan, hoe vaak je ook buiten bent. Je lichaam teert in die maanden op de voorraad uit de zomer.
Wie loopt meer risico?
Vooral deze groepen hebben vaker een lage vitamine D-waarde. Voor de meeste van hen adviseert het Voedingscentrum daarom het hele jaar extra vitamine D.
| Groep | Waarom |
|---|---|
| Mensen met een donkere of getinte huid | Meer pigment remt de aanmaak van vitamine D in de huid. |
| Mensen die weinig buiten komen | Kantoorwerk, nachtdiensten of weinig mobiliteit: minder zonlicht op de huid. |
| Mensen die hun huid bedekken | Bijvoorbeeld met een hoofddoek of sluier: er valt minder zon op de huid. |
| Ouderen | De huid maakt met de jaren minder vitamine D aan. |
| Zwangere vrouwen en jonge kinderen | Een hogere behoefte in een periode van groei. |
| Mensen met overgewicht | Vitamine D wordt deels opgeslagen in vetweefsel en is dan minder beschikbaar in het bloed. |
Merk je een tekort?
Vaak niet. Een licht tekort geeft meestal geen duidelijke klachten. Klachten die genoemd worden zijn vaag en kunnen ook veel andere oorzaken hebben.
Vitamine D laten testen
Je vitamine D-status meet je met een bloedtest op 25(OH)D, de vorm waarin vitamine D in je bloed circuleert. De uitslag krijg je in nanomol per liter (nmol/L). Je huisarts kan de test aanvragen; er bestaan ook thuistests met een vingerprik.
De Gezondheidsraad hanteert als ondergrens 30 nmol/L voor mensen tot 70 jaar en 50 nmol/L voor 70-plussers. Daaronder spreek je van een te lage waarde. Laboratoria en artsen hanteren soms andere streefwaarden. Bespreek je uitslag daarom altijd met je huisarts.
Wat kun je zelf doen?
- In de zomer: dagelijks een kwartier tot half uur met gezicht en armen naar buiten, zonder te verbranden.
- Op je bord: een of twee keer per week vette vis, zoals zalm, makreel of haring.
- Supplement: volg het advies voor jouw groep. Bij een vastgesteld tekort kan je arts een hogere dosis adviseren.
- Combineer slim: vitamine D samen met vitamine K2, en neem het bij een maaltijd met wat vet.
Vragen over vitamine D-tekort
Wat zijn de symptomen van een vitamine D-tekort?
Hoe laat ik mijn vitamine D testen?
Welke vitamine D-waarde is te laag?
Hoe snel is een tekort aangevuld?
Meer over vitamine D
Bronnen
- Gezondheidsraad (2012). Evaluatie van de voedingsnormen voor vitamine D.
- Voedingscentrum: Vitamine D (adviezen per doelgroep).
- EFSA (2023). Scientific opinion on the tolerable upper intake level for vitamin D. EFSA Journal.
- Verordening (EU) nr. 432/2012 tot vaststelling van een lijst van toegestane gezondheidsclaims voor levensmiddelen.
Een zonprotocol voor de donkere maanden.
Touch of Ra levert vitamine D3 met zijn co-factoren K2, zink en magnesium in liposomale vorm. Eén capsule per drie dagen komt neer op gemiddeld 83 microgram vitamine D per dag. Dat is meer dan het standaardadvies, maar blijft onder de veilige bovengrens. Twijfel je of het bij jou past? Laat eerst je waarde meten.
